گزارش مهدی معتمد از کنسرت همایون شجریان در قزوین : باز هم برق رفت!

مهدی معتمد: دومین و آخرین شب کنسرت همایون شجریان و گروه همنوازان حصار دیشب در سالن شهید بابایی شهر قزوین برگزار شد ، اما این کنسرت حاشیه های زیادی نسبت به شب اول این کنسرت داشت.

قطع برق ۵ دقیقه بعد از آغاز برنامه

دومین شب کنسرت همایون شجریان و گروه همنوازان حصار بدون تاخیر راس ساعت ۸:۰۰ آغاز شد ، با تشویق حاضرین گروه روی سن آمده و مشغول اجرای قطعات شدند و در حال اجرای آواز « بی دل و بی زبان » بودند که ناگهان برق تمام سالن قطع شد.طوری که حتی چشم ، چشم را نمی دید.اینجا بود که تکاپوی تیم برگزاری کنسرت صد برابر شد ، نگرانی از امنیت گروه و جویا شدن دلایل قطع برق ، تشویق پیاپی و ریتمیک تماشاگران ، جابجا شدن بعضی از حاضران از روی صندلیشان ، صدای گریۀ کودکان ، همگی لحظات سختی را برای بنده و دیگر دوستان رقم زد ، البته تشویق های ضرب‌آهنگ‌دار و پی در پی مردم در این تاریکی دلگرمی زیادی به همراه داشت .بعد از چند دقیقه داریوش کاکاوند با همایون شجریان دربارۀ دلیل قطعی برق صحبت کرد ، همایون شجریان به همراه داریوش کاکاوند به جلوی سن رفته و بدون بلندگو با مردم صحبت می کند و به آنها اطلاع می‌دهد که تا زمانی که این مشکل حل شود گروه از روی سن خارج می‌شوند.مشاهدات اولیه نشان دهندۀ این بود که به دلیل بالا بودن میزان برق مصرفی کنتورهای اصلی سالن و سیم های مربوط به آن تمامی سوخته اند ، آتش گرفتن کنتور و سیم ها در حیاط پشت سن ، در پشت صحنه استرس زیادی را به اعضای گروه وارد می‌کرد.نشاندن خیلی از حاضرین که بنا به هر دلیلی در سالن راه افتاده بودند سختی کار را بیشتر می کرد.سر انجام بعد از ۲۰ دقیقه تلاش مضاعف تیم برگزاری ، مخصوصاً صدابردار کنسرت تمامی سیم ها و کنتور تعویض شد و بعد از روشن کردن و راه اندازی مجدد بلندگوها و مانیتورها ، برق سالن به طور کامل ، مجدداً وصل گردید.اما دلیل بروز این مشکل و اینکه آیا از قبل نباید پیشگیری میشد یا نه ، سوالی بود که در آخر بی پاسخ ماند و چه بسا صحبتی که صدابردار با مسئول سالن می‌کرد نشان از این داشت که سیم ها از اول ناپایدار بوده و برای چنین کاری ساخته نشده و تحمل چنین جریانی را نداشته‌اند.قطع برق اتفاقی بود که پارسال هم برای همایون شجریان و گروه دستان در کنسرت شهریور ماه آنها در تالار وزارت کشور در دو شب پیاپی اتفاق افتاد و استاد شجریان آن را «شیطنت» خواند.

به هم خوردن کوک ساز اعضای گروه

از نکات جالب این کنسرت ، در رفتن پیاپی کوک ساز بعضی از هنرمندان مخصوصاً علی قمصری بود که موجب می‌شد در بین بعضی از قطعات و و حتی در حین اجرای تصنیف‌ها و چهارمضراب هنرمند مجبور به کوک مجدد ساز خود شود.عوامل زیادی در این مسئله دخیل است ولی به نظر می آمد نور شدیدی که به روی سن تابیده می‌شد باعث این مسئله می‌شود.

نبود کنترل مناسب بر ورود اطفال زیر ۶ سال به سالن

علی‌رقم تاکید برگزار کنندگان و تذکر بر روی بلیت‌ها ، شب گذشته تعداد قابل توجهی از تماشاگران کنسرت همایون شجریان را اطفال زیر ۶ سال تشکیل داده بودند ! بدیهی است که افرادی که برای شنیدن قطعات کنسرت از نزیدک ، به سالن می‌آیند به آرامش برای لذت بردن از موسیقی نیاز دارند و این هم بدیهی است که صدای بلند برای اطفال نه تنها اذیت کننده بلکه گاهی مضر هم هست ، ولی با این وجود ، متاسفانه در حین برگزاری کنسرت دیشب بارها و بارها صدای گریه و انواع و اقسام صداهای دیگر از کودکان در تمام سالن شنیده شد و اخطار پی در پی دوستان ، به اولیای کودکان فایده نداشت.این موضوع تا جایی آزار دهنده شد که مژگان شجریان در فاصلۀ زمانی انتراکت به محمد علی رفیعی در این باره اعتراض کرده و دلیل این نبود کنترل را بر ورود کودکان ، با وجود وضع قوانینی از سوی خود برگزار کننده ، جویا شد.

بازار سیاهی که جایش خالی بود !

خوشبختانه به دلیل فشردگی زمان و نوع خاص بلیت ها و تاکید بر روی احراز هویت با کارت ملی هیچگونه خرید و فروش خارج از برنامه در اطراف سالن مشاهده نشد و فکر نمی کنم کسی بوده باشد که حتی یک هزار تومان بیشتر از قیمت بلیت پرداخته باشد.این اتفاق بسیار نیکو می‌تواند مورد توجه مجدد برگزارکنندگان در کنسرت‌های آتی شود تا بعضی از علاقه مندان مجبور به پرداخت مبالغ زیاد که سودش هم به جیب افراد سودجو می‌رود جلوگیری کنند.

حضور مزدا انصاری ، فردین خلعتبری ، مژگان شجریان و دیگر نزدیکان استاد شجریان در کنسرت شب گذشته

از مهمانان ویژه دیشب که بنده در نگاه اول شناختم ، آقای مزدا انصاری ، آهنگساز و تنظیم کنندۀ آلبوم « آه باران » با استاد شجریان و آلبوم« مرغ حق » با کاوه دیلمی ، همچنین آقای فردین خلعتبری و همچنین مژگان شجریان دختر استاد شجریان و نوازندۀ سه تار در گروه « شهناز » و بعضی از دوستان و نزدیکان استاد شجریان بودند.همچنین آوا مشکاتیان دختر استاد بزرگوار مرحوم پرویز مشکاتیان که برادر خود ( آیین مشکاتیان ) را دیشب بر روی صحنه می‌دید ، از دیگر حاضرین بود.

همایون شجریان و گروه همنوازان حصار تشکیل شده از : علی قمصری (آهنگساز و سرپرست گروه و نوازندۀ تار) ، علی اصغر عربشاهی (نوازندۀ تار) ، سهراب پورناظری (نوازندۀ کمانچه) ، سامان صمیمی (نوازندۀ کمانچه) ، نگار خارکن (نوازندۀ کمانچه) ، مصباح قمصری (نوازندۀ کمانچۀ باس) ، نوشین پاسدار (نوازندۀ عود) ، حسین رضایی نیا (نوازندۀ دف و دایره) ، همایون نصیری (نوازندۀ دمام) و آیین مشکاتیان (نوازندۀ تمبک و کوزه) ، در این شب در برابر حدود ۲۰۰۰ نفر از مردم هنردوست و هنر شناس قزوین در سالن ورزشی شهید بابایی به هنرنمایی پرداختند و قطعاتی از آلبوم های « آب ، نان ، آواز » ، « نقش خیال » و « نسیم وصل » در مایۀ« دشتی » ، « دستگاه نوا » و « چهارگاه» را اجرا نمودند.

قطعات و آثار اجرا شده :

بخش نخست :

۱. مقدمۀ دشتی به‌ همراه آوازهای « بی‌دل و بی‌ زبان » و « صنما » ، کلام مولانا
۲. چهارمضراب دشتی
۳. تصنیف « خاکدان عشق »، کلام مولانا
۴. مقدمه‌ی نوا
۵. ساز و آواز « نقش خیال » ، کلام سعدی
۶. تصنیف «توبه ‌شکن» ، کلام مولانا
۷. ضربی نهفت به‌همراه آواز نهفت، ادامۀ کلام سعدی
۸. ادامه‌ی ساز و آواز
۹. تصنیف « شهر به شهر » ، کلام هاتف اصفهانی

در بخش نخست ، ابتدا همایون شجریان ، علی قمصری ، مصباح قمصری ، آیین مشکاتیان و سامان صمیمی به روی سن آمدند و با آواز های ریتمیکِ « بی‌دل و بی ‌زبان » و « صنما » با کلام حضرت مولانا و بعد از آن چهارمضراب زیبایی در مایۀ دشتی تماشگران را محو هنرنمایی خود کردند.بعد از اجرای بسیار زیبای تصنیف « خاکدان عشق » باز هم با کلام مولانا ( ای عاشقان‌ای عاشقان من خاک را گوهر کنم … ) و برای آغاز مقدمۀ دستگاه نوا ، بقیۀ اعضای گروه به روی سِن آمده و بعد از تشویق از طرف حضار قسمتهایی را از آلبوم « نقش خیال » شامل : تصنیف « توبه ‌شکن» ، « ضربی نهفت به‌همراه آواز نهفت »و « ادامه‌ی ساز و آواز » با کمی تغییر نسبت به آلبوم نقش خیال ، اجرا کردند.تصنیف « شهر به شهر » قطعۀ بعدی این کنسرت بود ، تصنیفی بسیار زیبا که مانند دیگر تجربه های علی قمصری و همایون شجریان ، تصنیفی با حال و هوای تازه و در نوع خود بی بدیل اجرا شد.صدای اعضای گروه (کر) هم در این تصنیف و بعضی تصنیف های این بخش و بخش دوم به زیبایی قطعات افزوده بود.

در فاصلۀ بین دو بخش ، شرکت کنندگان و اعضای گروه ، استراحتی حدوداً ۳۰ دقیقه ای کردند.

بخش دوم :

۱. مقدمۀ چهارگاه به‌ همراه آواز « برون از دیده ‌ها »، کلام مولانا
۲. تصنیف « در عاشقی » ، کلام مولانا
۳. تکنوازی تار
۴. تصنیف « آب ، نان ، آواز »، کلام شفیعی کدکنی
۵. ساز و آواز شوشتری ، کلام سعدی
۶. تصنیف « بجان تو »، کلام مولانا
۷. ساز و آواز « گناه عشق » ، کلام سعدی
۸. تصنیف « هوای گریه »، ساختۀ محمدجواد ضرابیان ، کلام سیمین بهبهانی

مولانا خوانی زیبای همایون در دستگاه چهار گاه با آواز« برون از دیده‌ها » و تصنیف روح‌پرور« در عاشقی » ، در بخش دوم ادامه پیدا کرد.تکنوازی قمصری ، دوست داشتنی‌تر و روانتر از همیشه با مضراب های ویران کننده‌اش لذتی وصف نشدنی به همراه داشت.تصنیف « آب ، نان ، آواز » با شعر محمدرضا شفیعی کدکنی ، نقطۀ اوج این کنسرت بود.این تصنیف تامل برانگیز ، شور و هیجانی مضاعف به بینندگان داد ؛ تنها کسی حال و هوای این تصنیف را درک می‌کند که خودش در سالن حظور داشته و مو به تنش سیخ شده باشد !

آنچنان بر ما به نان و آب اینجا تنگ‌سالی گشت ؛ که کسی به فکر آوازی نباشد ، اگر آوازی نباشد ؛ شوق پروازی نخواهد بود.

کلامی از استاد سخن ، سعدی بزرگوار با شوشتری زیبا و همراهی کمانچه و همچنین تصنیف « بجان تو » ادامۀ هنرنمایی همایون شجریان و گروه همنوازان حصار بود.ساز و آواز « گناه عشق » از آلبوم نقش خیال ، باز هم بنده را یاد شاهکار علی قمصری و همایون شجریان و دیگر نوازندگان محترم در آلبوم « نقش خیال » انداخت.با پیش درآمدی زیبا برای تصنیف « هوای گریه » ، این تصنیف با زیبایی هر چه تمامتر اجرا شد، تصنیفی که حال و هوای آن طی این سالها محور تقلید انواع و اقسام خواننده ها و حتی بعضی از مداحان قرار گرفته! شنیدن این تصنیف از نزدیک برای شخص بنده افتخار بزرگی بود.

همایون شجریان مرغ سحر نخواند

طبق معمول سالهای گذشته ، در پایان کنسرت تشویق ریتمیک و فریادهایی از گوشه و کنار سالن خبر از درخواست گستردۀ تصنیف سیاسی و پرشور « مرغ سحر » از سوی ۲۰۰۰ شرکت کننده داشت.در این حین همایون شجریان با نگاهی پر معنا به علی قمصری و دیگر اعضای گروه و در پایان نگاهی به تماشاگرانی که برای شنیدن این تصنیف سر از پا نمی‌شناختند ، تعظیمی کرده و برای اجرای مجدد تصنیف « در عاشقی » به جای « مرغ سحر » با گروه هماهنگی کردند و با استقبال فوق العادۀ تمام حاضرین ، این تصنیف بار دیگر برای ادای احترام به درخواست کنندگان ، اجرا شد.اما نکتۀ مهمی که در این باره باید به آن توجه داشت این است که با توجه به حواشی‌ای که برای برگزاری این کنسرت در تبریز و دیگر شهرها رخ داده و امید کوچکی که برای اجرای این برنامه در شهرهای دیگر هست ، نباید انتظار زیادی از همایون شجریان و گروه همراه داشت که شانس برگزاری کنسرت در شهرهای دیگر را با توجه به وجود مسئولین فهیمی چون مسئولین ارشاد تبریز ، در برابر اجرای این تصنیف حساسیت برانگیز و احساسی از دست بدهند.

تبلیغات ضعیف ، استقبال بالا

علی‌رقم تبلیغات ضعیف این کنسرت در سطح شهر قزوین ( خبرها حاکی از این است که تنها حدود ۲۰ عدد پوستر و ۲ بنر در شهر نصب شده ! ) و بی‌خبری بسیاری از هنردوستان این شهر از برگزاری این کنسرت ( بسیاری از علاقه مندان ، بعد از شنیدن خبر کنسرت گمان میکردند که هفتۀ آینده برگزار می‌شود ! ) ، در شب اول استقبال بسیار خوبی از این برنامه به عمل آمد ، تا آنجایی که بغیر از قسمتهای کوچکی از جایگاه های آخر سالن ( جایگاه های L و I ) دیگر قسمت های سالن مملو از علاقه مندان بود.اما دلیل تبلیغات جزیی و کم این برنامه در بین مردم ، قطعاً فشردگی زمان و درگیر شدن فرآیند برگزاری کنسرت در کاغذ بازی های معمول بعضی اداره‌ها و نزدیک شدن به روزهای پایانی سال ۱۳۸۸ ‌بوده .انتظار می‌رود با توجه به فراگیر شدن خبر برگزاری این کنسرت ، امشب ( جمعه ) جمعیت بسیار بیشتری برای استقبال از این گروه به سالن شهید بابایی بیایند.

نبود سالن مناسب برگزاری کنسرت ، معضلی همچنان پایدار

کنسرت در یک سالن ورزشی هیچگاه حق زحمات هنرمندان و نوازندگان را در برابر بینندگان ادا نمی‌کند.فضای گسترده و سقف بلند ، نبود بلندگوهای استاندارد و جاسازی شده مخصوص کنسرت و بازتاب صدا ، صندلی های غیر استاندارد و چیده شده در یک خط صاف ( برای قسمت داخلی زمین ) و سکوهای بدون زاویه در برابر سِن ، از بزرگترین مشکلات چنین سالن هایی است و همۀ ما این را می‌دانیم !اما کنسرتی که دیشب برگزار شد به لطف برنامه ریزی های دقیق ، همفکری و تعامل میان برگزار کنندگان و همچنین تجهیزات و صدابرداری بدون اغراق ، قوی و دلچسب و بدون کوچکترین مشکلی برگزار شد.بغیر از مشکلاتن بسیار کوچک و جزئی و البته معمول ، تا آنجایی که اینجانب مشاهده کردم ، در پایان کنسرت هیچ شرکت کننده اعم از مسئولین و مدعوین را ندیدم که ذره‌ای از نوع صدابرداری گله داشته باشد.از همین رو باید به تیم صدا بردای و همچنین برگزار کنندگان این کنسرت خسته نباشد ویژه ای گفت.

خوشبختانه خبر ساخت یک سالن مخصوص اجرای موسیقی درقزوین (در نزدیکی صدا و سیمای این استان) می‌تواند نوید روزهای خوبی را برای این مهد موسیقی ایران بدهد.پروژه ساخت « تالار موسیقی قزوین » مدتی است که آغاز شده .طبق اخبار دریافت شده ، ظرفیت این سالن ۱۵۰۰ نفر می‌باشد.قطعاً ساخت این سالن پای استادان بزرگی را به قزوین برای برگزاری کنسرت های پر شور و زیبا باز کند.مشتاقیم تا هر چه زودتر خبر پایان ساخت این سالن را از زبان مسئولین فرهنگی استاد قزوین بشنویم.

کاظم پور (معاون فرهنگی ارشاد قزوین) :

این کنسرت عیدی‌ای بود به مردم قزوین

پایان کنسرت فرصتی شد تا از نزدیک از زحمات ادارۀ ارشاد قزوین که آبروی قزوین را در برابر همایون شجریان ، استاد شجریان و اعضای گروه همنوازان حصار و همچنین هزاران هنردوست ایران حفظ کرد ، تشکر و قدردانی کنم.در صحبت کوتاهی که با آقای کاظم پور داشتم ایشان با اشاره به مشکلات و حواشی پیش آمده برای برگزاری کنسرت این گروه در شهرهای دیگر ( مخصوصاً تبریز ) ، برگزاری این برنامه در قزوین را عیدی خوبی برای مردم قزوین دانست و اضافه کرد :

در نزدیکی شروع سال نو ، ادارۀ ارشاد قزوین با توجه به پیشینۀ قزوین در هنر موسیقی تصمیم گرفت خوشحالی برگزاری یک همچنین کنسرتی را به مردم فهیم و هنردوست این شهر هدیه دهد.