یک پرونده؛ سلطان پاپ
مایکل جکسون؛ اسطوره ای که بالاخره مرد

[ نوید غضنفری ]

ما جهانیم
لابد شما هم آن ویدئو کلیپی که سِر پل مک کارتی و مایکل با هم اجرا کرده اند را دیده اید؛ ویدئوی ترانه «Say, Say, Say» را. همانی که سِر مک کارتی و مایکل توی اش شرکتی تأسیس کرده اند با عنوان «Mac & Jack» و همراه یک سیاهپوست قوی هیکل و یک زن، مثل این سیرک های متحرک به هر شهری سر راه شان سرک می کشند و در واقع با کارهایی که انجام می دهند، مردم را یک جوری سرکیسه می کنند. البته تلکه کردن شرکت آن ها به گونه ای است که به مردم فشاری نمی آورد که هیچ، تازه راضی و خشنود هم می شوند، چون که در واقع آن ها دارند «سرگرم» می شوند. جایی از همین ویدئوکلیپ در کارنامه کاری مایکل مهجور مانده هست که به نظرم مک کارتی و مایکل، آگاهانه به یک خودافشاگری تمام عیار دست می زنند؛ جایی که این بار شرکت «Jack & Mac» در هیأتی متفاوت جلوی مردم یک شهر دیگر ظاهر می شوند، این دفعه بیش تر شبیه به یک گروه «سرگرمی ساز» و حتی با نیم نگاهی به فصل های روی صحنه فیلم «2 شعبده باز» لورل و هاردی! آن ها به هیأت 2 دلقک در می آیند و روی سن کت و شلوارهای گشاد و چهارخونه ای سیاه و سفید به تن می کنند، پل یک بانجو در دست دارد و مایکل با کلاهش ادا و اطوار در می آورد، آن ها می رقصند و با کارهای شان مردم را سرگرم می کنند، گیریم که دست آخر هم کم می آورند و یک جوری از مهلکه ای که خودشان درست کرده اند می گریزند.
تا جایی که به خاطر می آورم، هیچ گاه هوادار سفت و سخت موسیقی و خود مایکل جکسون نبوده و نیستم، لحن و جنس موسیقی و صدایش را دوست ندارم، اما نمی توانم کتمان کنم که اصلا مفهوم اجرای پرشور یک آهنگ را اولین بار در اجراهای بی نظیرش یافتم، از این اجراهای ضبط شده تلویزیونی که نمونه اش را خودمان پیش تر در مثلا شوهای تلویزیونی «رنگارنگ»، با اجرای نلی و ابی و سولی داشته ایم. توی آن ها مایکل به سن بلوغ رسیده، با یک دست کت و شلوار براق، بروی سن می آمد و وقتی رقص پای مشهورش (Moon Walk) را با یکدست در جیب! اجرا می کرد، از بزرگ تا کوچک خانه مان- که من بودم- پای دستگاه تی سون همین طور حیران و انگشت به دهان می ماندیم. بزرگ ترها که بیش تر خاطرخواه ابی و سولی بودند، من اما شیفته و حیران حرکات بدن مایکل و فرم خواندنش که صدایش را نازک می کرد و می خواند شدم، شاید اصلا از همان موقع گوشم به جنس موسیقی غربی، گام و فواصل اش چنان عادت کرد که هنوز نمی توانم گام و فواصل موسیقی ایرانی را درست درک و هضم کنم. به نظرم مشابه این حکایت برای بسیاری از هم نسلان من (نسل نوار کاست و وی اچ اس های بتاماکس) پیش آمده، نسلی که فالگوش پای رادیوی فکسنی پدربزرگ می نشست تا ترانه های درخواستی را گوش کند، نسلی که فیلم های وی اچ اس را انقدر رد می کرد تا به «شو»های ته اش برسد به این امید که دو سه کلیپ خوش ساخت تماشا کند، نسل «ویدئو کلیپ» و «ام تی وی».
نسلی که اصلا تکست و محتوا برایش مهم نبود یا اصلا نمی فهمیدشان. نسلی که ترانه «Money For Nothing» گروه دایر استریتز را به خاطر فرم ریتمش و نوع خواندن مارک نافلر می شنید و نمی دانست محتوای آن هجویه ای است از فضای شیک شبکه ام تی وی و خواننده هایی از نوع جکسون؛ ما چه می فهمیدیم که آن گونه ایستادن مایکل کنار رونالد ریگان خوش لباس و مو خوشگل چه معنی ای می دهد، عاشق فر ریز موهایش شده بودیم و یا آن موقع برای مان مهم نبود که چقدر آهنگ «Black or White» و بخصوص ویدئویش عوام فریبانه است، چون مجذوب تکنیک های جذاب و خوش ساختش شده بودیم. درست به همین خاطر هق هق های مایکل را موقع خواندن باور می کردیم و همراه با تماشاگران کنسرتش اشک می ریختیم و وقتی می خواند؛ «ما جهانیم...» دل مان می خواست فندکی بالای سرمان روشن کنیم و مثل آن ها تکان دهیم.
جالب این که بعدها، محتوای لعنتی برای همین نسل وابسته به فرم، هرچه سریع تر از راه رسید و او را نسبت به هرآنچه تا آن موقع دیده و شنیده بود بی اعتماد و بی اعتقاد کرد. دیگر حرکات عجیب و مثلا حرکت مایل شدن مایکل رو به زمین از مچ پا! در کلیپ «Smooth Criminal» برای مان جالب نبود و متحیر نمی شدیم. نقد به فرم ما تا حدی می رسید که حتی به ویدئوی خوش ساخت «They Don’t Care about Us» خرده می گرفتیم که اولا چرا انقدر رو است و دیگر آن که همچنان شیک و در راستای اهداف ام تی وی واری است؟ مایکل همچنان ترکیبی از همان جینجر راجرز ترکه ای و چاپلین زمانه ما بود که می خواست سرگرم مان کند و ما تماشاگران هزار و یک چیز دیده و شنیده، مقاومت می کردیم. دیگر زمانه برای مایکل جکسون عوض شده بود، موقع اش رسیده بود مثل آن کلیپ اش با پل مک کارتی به فکر راهی برای گریز از مهلکه بیابد، حالا که به اندازه کافی البته سرگرم مان کرده بود، تا اندازه ای که حتی مسیح وار تمام تن و بدن و اعضای چهره اش را در این راه فدا و دگرگون ساخته بود. باور کنید دیگر وقت اش رسیده بود که از مهلکه فرار کند.