یک پرونده؛ سلطان پاپ
دنياي ما را تکان داد

[ جواد رهبر ]

مايکل جکسون، که در روز 25 ژوئن در سن 50 سالگي درگذشت، زندگي پر فراز و نشيبي داشت؛ بخشي از اين موضوع به شهرت بي حد و حساب او برمي گشت. به خاطر همين شهرت بود که حتي کوچک ترين کارهاي او تيتر يک روزنامه ها مي شدند. تلاش براي گريز از اين همه توجه رسانه اي، به نظر مي رسد، که نتيجه بخش نبود و اتفاقا حساسيت رسانه ها را بيشتر کرد؛ آن قدر که اين پوشش خبري بي سابقه از زندگي جکسون، فرصت و امکان يک زندگي معمولي را از او گرفت و هيچ نقطه امني در اطراف او باقي نگذاشت. اما اگر کمي به قبل تر نگاه کنيم، متوجه مي شويم که جکسون فقط در هياهوهاي رسانه اي محدود نمي شود. او – به حق يا ناحق – درگير جنجال هاي بسياري شد اما هيچ وقت نبايد فراموش کرد که همين چهره جنجالي، يکي از تاثيرگذارترين و دوران سازترين هنرمندان قرن بيستم بود. مايکل جکسون در زمينه هاي بسياري تاثيرات شگرفي گذاشت. در ادامه دوست دارم به اين جنبه ها اشاره کنم تا شايد عرض ارادتي به او کرده باشم؛ با وجود اين که خودم را هيچ وقت طرفدار پروپا قرص او به حساب نمي آورده و نمي آورم و موسيقي اش از جنس محبوب من نبود؛ اما اين خودش دليل اصلي اين نوشته است، اين که مايکل جکسون خواننده اي بود که چه دوستش داشته باشي و چه نه، تحت هيچ شرايطي نمي تواني او را انکار کني.

1) موسيقي و ويدئوکليپ هايش
يادم مي آيد دبيري داشتيم که هر وقت مي خواست براي ما نمادي از غرب زدگي را مثال بزند، مي گفت: «پسره هي به خانواده اش فشار مي آورد که لباس مدل مايکل جکسوني برام بخر.» هر چند مدل لباس آن زمان جکسون – که شبيه به يونيفورمي نظامي بود – را اصلا نمي شد در خيابان يا مدرسه پوشيد، اما همين جمله نشان مي داد جکسون مرزهاي شهرت را درنورديده و به سمبل موسيقي غرب تبديل شده است، حتي براي کساني که با او آشنايي چنداني نداشتند.
من، مثل بسياري از هم دوره اي هاي خودم، با نوار کاست هاي جکسون با موسيقي او آشنا شديم و با ويدئو کليپ هاي او که بر روي نوارهاي ويدئويي آن زمان مي ديديم. اينها اولين پل هاي ارتباطي بود، آن زمان فقط مي دانستيم که کليپ «تريلر» را جان لنديس ساخته و «بد»‌ کار مارتين اسکورسيزي است. بعدها اما فهميديم که «او چه کسي است؟» (Who Is It?) را ديويد فينچر براي او ساخته است. از وراي همين ويدئو کليپ ها بود که کم کم شبکه MTV هويت خود را پيدا کرد و پديده ويدئو کليپ شايد بهترين روزهاي خود را سپري کرد. ما هم از تماشاي همين ويدئوکليپ ها شگفت زده مي شديم، درست آن زماني که نه موبايل بود و نه اينترنت و در تلويزيون هاي خانه ها تنها دو شبکه برنامه داشت.

2) مفهوم تازه شهرت
جکسون در چنين روزگاراني براي خود شهرتي بي سابقه دست و پا کرد؛‌ همه او را مي شناختند، حتي کودکان قاره افريقا در دوردست ترين کشورها. اين که مي گويم شهرت بي سابقه دليل دارد. از همين امروز شروع کنيد، به هر کسي که بگوييد مايکل جکسون ديروز... تا بياييد اين جمله را کامل کنيد، او هم جمله اي درباره جکسون مي گويد. حالا همين آزمايش را با اسامي زير انجام بدهيد: باب ديلن، الويس پرسلي، بيتلز، رولينگ استونز، لد زپلين، د دورز و... بدون شک خيلي ها هستند که حتي اسم اينها را نشنيده اند. اما جکسون را همه مي شناختند، «همه!» اين شهرت دلايل زيادي داشت؛ او سياهپوست بود و مرزهاي نژادپرستانه را از ميان برداشت. هوشمند بود و کنترل سود آلبوم هايش را در دست گرفت و از همه شايد پر اهميت تر امضاء هنري داشت. او مي رقصيد، مثل خودش. لنگه اش پيدا نمي شد و هيچ کسي هم نبود که رقصي مثل Moon Walk او داشته باشد.

3) او دنياي خيلي ها را تکان داد
يادم مي آيد که اگر يک فيلم درب و داغون در دستگاه ويدئو مي گذاشتيم، سر فيلم بعدي کلي اذيت مي کرد؛ بعد مجبور مي شديم با الکل هِد دستگاه را پاک کنيم. آرم شبکه هاي موسيقي اين طوري براي ما مفهوم پيدا کردند؛ اين روزها مي شود در اينترنت تمام ويدئوکليپ ها را يک جا ديد، دي وي دي هاي آنها هم که هستند. بدون دردسر. شايد همان سختي ها بود که همه چيز را براي ما لذت بخش مي کرد. همان چند کليپي که بارها از سر تا ته تماشايشان مي کرديم. آن روزها، يادم مي آيد که چطور نوارهاي ويدئويي امان را با هم مبادله مي کرديم اما اين روزها براي هم لينک ها را ميل مي کنيم. مرگ مايکل جکسون رويداد تلخ و شيريني است، براي من شايد، چون تمامي اين خاطرات را دوباره زنده کرد.

4) ترانه محبوب من از مايکل جکسون:‌ Give In To Me با گيتار اسلش
از مايکل جکسون ترانه هاي بزرگي به يادگار مانده که من اينجا ديگر از آنها اسم نمي برم. ترانه محبوب و شخصي من از او، ترانه «Give In To Me» (تسليم من شو) از آلبوم «Dangerous» (خطرناک) است؛ ترانه اي که گيتار آن را اسلش – گيتاريست گروه گانز اند رُزز – به بي نظيرترين نحو زده است. در همين ترانه است که جکسون مي خواند: «سعي نکن من رو بشناسي، خيلي ساده، همون کاري رو بکن که مي گم.» کلمات براي شناخت او کافي نيستند.